به آنها نزديك ، و از بزرگان مجتهدان ما دور شد ، و به مخالفت اجماع مسلمانان و انكار برخى ضروريات ( ظاهرى ) از دين مبين اعتنا نورزيد و گرنه بين آنچه او مىانديشد و مىگويد و در مورد او مىگويند قطع نظر از اين قدر مشترك فاصلهء فراوانى است . « 1 » همچنين ملا محمد طاهر قمى ، كه فيض كاشانى را به علت نظريات خاصش ، بسيار مورد انتقاد قرار مىداد و گمان خوبى به او نداشت ، و فضيلت و كمال و علم و شخصيت او را احترام نمىكرد در پايان عمر از اين رفتار خود پشيمان شد و به كاشان رفت و ( گفت : يا محسن قد أتاك المسيء ) پوزش طلبيد . « 2 » پس از فوت شاه عباس دوم در سال 1077 ق . گاهى در قمصر و گاهى در كاشان به درس و بحث و افادات مشغول شد ، در همين دوره بسيارى از كتابهاى فيض كه از پيش و تا پايان عمر بيش از دويست كتاب و رساله بود به رشتهء تحرير درآورد . گستردگى موضوعات و رساله‌ها مىرساند كه پيش از بلوغ ، علوم مقدماتى و حتى فقه و تفسير را خوب فراگرفت و از 18 سالگى نويسندگى را آغاز كرد . كار مهم وى پس از تأليف صافى و معتصم الشيعة ( كه در 25 - 27 سالگى تأليف كرده ) و منتخب مثنوى ( كه در 26 سالگى تدوين نموده است ) ، مفاتيح الشرائع ، علم اليقين - و عين اليقين كه عمدتا در چهل سال نخست زندگى وى نوشته شده است - كتاب وافى است كه در 1068 هجرى نگاشته است . به دنبال آن ، وى رساله‌هاى كوتاهى از خود بر جاى گذاشته كه ضميمهء برخى از آثار نسبتا بزرگتر او مانند الحقائق است . فيض در سالهاى آغازين بيشتر به دنبال آثار فقهى بود و پس از آن به سمت عرفان كشيده شد . چنان كه آثارش اين سير فكرى را بوضوح مىرساند . همانند كتاب النخبة « 3 » و التطهير كه نخبه همان النخبة است . هرچه كه جلوتر آمده به‌سوى حديث گرايش بيشترى پيدا مىكند و تأليف وافى در امتداد اين گرايش حديثى او بوده است ، وى بر اثر همين گرايش ، هم تا حدودى از تصوف دور شده و هم بر ضد اجتهاد و دانش اصول شوريده

--> ( 1 ) . قمى ، عباس ، فوائد الرضوية ، ص 637 . ( 2 ) . روضاتى ، روضات الجنات ، ج 6 ، ص 81 . ( 3 ) . النخبة في الحكمة المتعالية و الاحكام الشرعية ، تحقيق و تصحيح مهدى انصارى قمى ، انتشارات سازمان تبليغات اسلامى ، تهران 1377 .